Het voorstel voor een strenge Europese terugkeerregeling voor asielzoekers, dat op 9 maart door de LIBE-commissie is aangenomen, betekent volgens VluchtelingenWerk Nederland een groot risico op schending van mensenrechten.
Een van de gevolgen is dat kinderen in terugkeerhubs voor uitzetting naar het land van herkomst geplaatst worden. De plannen leggen verder nadruk op dwang en langere detentie. Zo kunnen mensen straks tot 24 maanden worden vastgehouden, zonder toets of er zicht is op uitzetting. Dat betekent risico op eindeloze detentie. VluchtelingenWerk vindt dat hiermee een grens wordt overschreden die zowel juridisch als menselijk onverantwoord is.
Al eerder heeft VluchtelingenWerk zich kritisch uitgelaten over de gevolgen voor kinderen door de Europese maatregelen. Deze nog strengere aanpak, op voorstel van de EVP en gesteund door radicaal-rechtse partijen, geeft alleen maar meer reden tot zorg. Dat kinderen niet uitgesloten worden van plaatsing in returnhubs, is onbegrijpelijk. Het staat ook haaks op het eerdere EU-Commissievoorstel, waarin kinderen juist expliciet werden beschermd vanwege hun kwetsbare positie. Dit wordt ondersteund door de VN, die waarschuwt voor het hoge risico op mensenrechtenschendingen en het ontbreken van effectief toezicht.
Deze nieuwe koers zet mogelijk ook de deur open voor autoriteiten om meer opsporingsmaatregelen in te zetten tegen mensen zonder papieren. Dit vergroot de druk op mensen die vaak onder de radar en al in kwetsbare omstandigheden leven.
Door de focus op handhaving en detentie is nauwelijks meer ruimte voor zelfstandige terugkeer. Terwijl juist dat aantoonbaar beter werkt en menswaardig is.
VluchtelingenWerk vindt dat terugkeerbeleid altijd humaan en effectief moet blijven. Dat vraagt om bescherming van minderjarigen, duidelijke grenzen aan detentie en serieuze inzet op zelfstandige terugkeer.
Een returnhub is een plek buiten de EU waar asielzoekers naartoe worden uitgezet als ze niet in Europa mogen blijven. Het doel is dat ze daar wachten op terugkeer naar hun land van herkomst. In de praktijk betekent dit dat mensen worden overgeplaatst naar een ander land dat geen verantwoordelijkheid voor hen draagt en waar toezicht en bescherming vaak beperkt zijn. Het is onduidelijk wat verder met deze mensen gebeurt als ze niet naar het land van herkomst kunnen.
Italië heeft als enige Europese land een terugkeerhub gerealiseerd nadat het daarover met Albanië een overeenkomst sloot. In dit detentiecentrum in Gjadër zijn ernstige schendingen van mensenrechten gedocumenteerd.