Reactie VluchtelingenWerk Nederland op rapport commissie Ruys: snelle evacuatie nodig van Afghanen die voor Nederland hebben gewerkt

De commissie Ruys bevestigt de zienswijze van VluchtelingenWerk Nederland dat er veel is misgegaan bij de evacuatie van Afghanen die voor Nederland hebben gewerkt en Nederlanders in Afghanistan na de val van Kabul in augustus 2021. Ook is er nog steeds veel onduidelijkheid over wie nou wel of niet in aanmerking komt voor evacuatie. VluchtelingenWerk Nederland vindt het belangrijk om alsnog voortvarend om te gaan met de aanvragen van mensen die met defensie en EUPOL of als bewaker van de Nederlandse ambassade hebben gewerkt. En te zorgen dat deze mensen zo veilig mogelijk naar Nederland kunnen worden overgebracht. 

VluchtelingenWerk Nederland heeft de commissie Ruys ook van input voorzien. Wij staan namelijk al sinds 2016 lokale medewerkers van de Nederlandse militaire missies bij met juridisch advies en begeleiding voor hun evacuatie (officieel ‘overbrenging’ genoemd). Sinds de val van Kabul adviseren we ook Afghaanse evacués van wie gezinsleden in de chaos zijn achtergebleven. 

Wij hebben de commissie gewezen op het verschil in tempo en actiebereidheid vlak na de val van Kabul en de periode daarvoor en daarna. De commissie Ruys benoemt dat ook in haar rapport. Alleen tijdens de acute evacuatiefase (15 tot 26 augustus 2021) werden er snelle beslissingen genomen en snel gehandeld, daarvoor en daarna was het traagheid troef. Een voorbeeld: Vóór de val van Kabul konden procedures waarin eigenlijk alleen maar gecontroleerd hoefde te worden of iemand daadwerkelijk als tolk gewerkt had, wel zeven maanden tot anderhalf jaar duren.

Ook heeft de Nederlandse overheid herhaaldelijk te weinig, onduidelijke of foutieve informatie gegeven. Voor veel Afghanen was (en is) niet duidelijk waar zij terechtkunnen met hun vragen over mogelijke evacuatie naar Nederland, en als ze die informatie wel krijgen blijkt die soms onjuist of onvolledig.

Verder hebben wij onze zorgen geuit over de strikte regels die de overheid hanteert en de eveneens rigide naleving daarvan:

·      Een minderjarig meisje dat haar familie in de drukte op het vliegveld was kwijtgeraakt, moest het langdurige reguliere proces voor gezinshereniging afwachten omdat haar vanwege werk voor de VN geëvacueerde familie niet op de Nederlandse lijst had gestaan.

·      Een ngo-medewerkster die voldoet aan de criteria van de brief van 11 oktober 2021 maar niet werd voorgedragen omdat de ngo destijds geen contact met haar kreeg, is afgewezen omdat ze te laat was terwijl haar collega’s wel werden overgebracht.

·      Een kok die meer dan 2 jaar gewerkt heeft voor de Nederlandse troepen, zou als hij precies tussen 18 en 26 augustus 2021 had gemaild onder de motie Belhaj zijn gevallen. Dat hij ervóór had gemaild en vlak erna, mocht niet baten.

De onduidelijkheid over wie wel of niet in aanmerking komen voor evacuatie duurt tot op de dag van vandaag. Dat zien wij terug in de zaken van de oud-ASG-bewakers en andere oud-medewerkers van de Nederlandse missies waarvoor wij ons inzetten. Hun verzoeken tot evacuatie worden telkens op formalistische gronden afgewezen. De meeste medewerkers worden afgewezen omdat ze niet voor 11 oktober 2021 hebben gemaild om hulp te vragen – een in deze context onredelijke eis omdat zij ondergedoken zaten juist vanwege hun werk voor Nederland. Niet de bureaucratische regels, maar de risico’s die deze mensen lopen zouden leidend moeten zijn. Wij maken ons net als de vakbonden zorgen over hoe er wordt omgegaan met mensen die hun leven wagen voor ons land. Nederland heeft de morele plicht om deze mensen en hun familieleden bescherming te bieden, nu en in de toekomst.