Peiling VluchtelingenWerk: gebrek aan privacy en onduidelijk toekomstperspectief veroorzaken stress onder Oekraïense jongeren
Oekraïense jongeren ervaren stress door gebrek aan privacy op opvanglocaties, hoge studiekosten en onzekerheid over hun toekomst. Dat blijkt uit een online peiling van VluchtelingenWerk Nederland onder ruim 250 Oekraïense vluchtelingen tussen de 16 en 24 jaar.
De online peiling werd ingevuld door Oekraïense jongeren die verspreid door heel Nederland verblijven. Meer dan driekwart van de respondenten woont op een gemeentelijke opvanglocatie. Naast de peiling organiseerde VluchtelingenWerk verdiepende groepsgesprekken op 7 gemeentelijke opvanglocaties.
Een groot deel van de Oekraïense jongeren geeft aan dat ze op de gemeentelijke opvanglocaties te weinig privacy ervaren, omdat er weinig mogelijkheden zijn om je terug te trekken of rustig huiswerk te maken. Veel jongeren delen hun kamer, vaak met familie, soms ook met anderen. Ook andere voorzieningen, zoals de keuken en het sanitair, worden meestal gedeeld met andere bewoners. ‘De meeste jongeren werken of gaan naar school, dus ze hebben ruimte nodig om uit te rusten of te studeren’, zegt bestuursvoorzitter Frank Candel van VluchtelingenWerk.
‘Niet alle opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen zijn geschikt voor langdurige bewoning’, zegt Candel. Veel opvanglocaties zijn vier jaar geleden opgezet om Oekraïners snel op te vangen. ‘Het is geweldig dat gemeenten dat toen gelukt is. Maar nu mensen langere tijd gebruik moeten maken van opvanglocaties, is het noodzakelijk dat er wordt geïnvesteerd in de kwaliteit. Hiervoor is voldoende en stabiele financiering vanuit het Rijk nodig.’
Bijna de helft van de ondervraagde jongeren gaat op dit moment niet naar school en volgt ook geen studie. 43 procent van deze groep geeft aan dat dit komt omdat ze de hoge studiekosten niet kunnen betalen. Oekraïense studenten betalen niet het wettelijk collegegeld van 2.600 euro per jaar, maar het instellingstarief. Dit bedrag verschilt per onderwijsinstelling en is vaak vele malen hoger dan het wettelijk collegegeld. Daarnaast hebben Oekraïense studenten geen recht op studiefinanciering.
‘Dat studeren voor een grote groep Oekraïense jongeren onbetaalbaar is, beperkt hun toekomstperspectief enorm’, zegt bestuursvoorzitter Frank Candel. ‘Het is belangrijk dat het bedrag dat deze jongeren moeten betalen met spoed wordt verlaagd naar het wettelijk collegegeld. Anders is er straks sprake van een verloren generatie.’
Ook de vraag of ze in Nederland mogen blijven, zorgt voor onzekerheid onder de jongeren. Tijdens de groepsgesprekken gaven de meesten van hen aan hun toekomst in Nederland te zien. Of dit ook kan, is onduidelijk. De Richtlijn Tijdelijke Bescherming, waar Oekraïense vluchtelingen onder vallen, eindigt in maart 2027.