VluchtelingenWerk Nederland maakt zich grote zorgen over de uitwerking van het Europese asielpact in Nederland. De extra nationale maatregelen die dinsdag 26 mei door de Eerste Kamer zijn aangenomen, maken het beleid niet beter, maar juist onnodig harder en ingewikkelder.
Het pact treedt in werking op 12 juni 2026. Deze Europese asielafspraken zijn een feit. VluchtelingenWerk vindt dat deze afspraken in de gehele EU zo zorgvuldig en menswaardig uitgevoerd moeten worden. Iedereen – vluchtelingen én EU-burgers – zijn daarbij gebaat. Vluchtelingen kunnen op deze manier zo snel mogelijk meedoen en wie geen bescherming nodig blijkt te hebben, moet op veilige en duurzame terugkeer kunnen rekenen.
De extra en niet noodzakelijke maatregelen die Nederland heeft genomen zetten dit echter onder zware druk. Op de eerste plaats verslechtert de rechtsbescherming van asielzoekers. De Rekenkamer waarschuwt dat vanwege het Pact de wachttijden nog veel verder kunnen oplopen omdat de IND het grootste deel van de capaciteit (73%) inzet op nieuwe aanvragen. Gevolg is dat de ruim 50.000 asielzoekers die al wachten pas uiterlijk in 2031 een besluit van de IND kunnen verwachten.
Onder het Pact verdwijnen daarnaast verschillende processtappen uit de asielprocedure. De toegang tot een advocaat wordt beperkt en de onafhankelijke begeleiding komt onder druk te staan. VluchtelingenWerk voorziet hierdoor meer onterechte afwijzingen en dus meer mensen die op straat belanden, terwijl zij wel bescherming nodig hebben.
Nederland scherpt op de tweede plaats de regels voor gezinshereniging op onaanvaardbare wijze aan. Dit is geen verplichting uit het Pact, maar een bewuste keuze die leidt tot ernstige schending van het recht op gezinsleven en schaden de belangen van kinderen. De verwachting is dat deze maatregelen geen standhouden bij de (Europese) rechter. Veel statushouders zullen jarenlang moeten wachten voordat zij hun partner of kinderen kunnen laten overkomen. Juist mensen die vastzitten in onveilige situaties worden hierdoor geraakt en blijven onnodig lang of voor altijd gescheiden van hun gezin. Omdat deze regels ook gelden voor lopende aanvragen, raken ze juist mensen die vaak al lange tijd in Nederland in de wachtstand staan. Vluchtelingen die hier mogen blijven, worden keihard getroffen: zij kunnen hun gezin niet meer laten overkomen. Dat is hard en zorgt voor veel extra leed.
Tot slot blijft de mogelijkheid bestaan om kinderen op te sluiten tijdens de asielgrensprocedure. Dat is onacceptabel. Detentie heeft aantoonbaar schade voor kinderen en moet daarom niet alleen in de praktijk, maar ook juridisch worden uitgesloten. Een mondelinge toezegging van de minister dat dit in praktijk niet zal gebeuren, is onvoldoende. Kinderen in detentie moet juridisch worden uitgesloten om dit ook voor toekomstige bestuurders vast te leggen.